Maandag 2 februari om 22.45 uur op NPO 2
In de zomer van 1992 denkt de Londense politie dat ze te maken hebben met een aardbeving. Trillingen van vijf op de schaal van Richter zorgen ervoor dat een aantal flatgebouwen rond Finsbury Park in allerijl ontruimd worden. Het blijkt echter geen beving, maar springende fans bij het reünieconcert van de popsensatie Madness. Met hun aanstekelijk ska-pophits als Our House, Baggy Trousers en One Step Beyond brengt deze Britse band al decennia lang mensen aan het dansen. De documentaire Madness – One Step Beyond vertelt het verhaal achter deze Madness-mania.

De band ontstaat halverwege de jaren zeventig, wanneer een groep jongens met een verleden in straatbendes zich vervelen. “We waren op zoek naar iets anders om te doen in plaats van weer geld stelen uit telefooncellen”, aldus zanger Graham ‘Suggs’ McPherson. Ze vinden elkaar in hun liefde voor ska, punk en reggae en spelen samen covers. Hun aanstekelijke muziek met heldere koperblazers, springerige ritmes en waanzinnige synthesizers groeit uit tot het geluid van de jaren 80. Met hun energieke nummers en vaak kolderieke videoclips creëert de band zijn eigen universum. Zoals de ‘Nutty Train’ waarin de zeven bandleden vlak achter elkaar in een treintje door de stad lopen. Een idee was er eigenlijk nooit: ‘We bedachten altijd de ochtend van tevoren wat we zouden doen. Het treintje was gewoon een manier zodat we allemaal in het shot pasten.’

In een enorm tempo blijft de band hits produceren, maar het succes eist ook zijn tol. Toetsenist Mike Barson is klaar met de grote druk en verlaat in 1984 de band. In de jaren daarna verandert Madness langzaam in sadness en neemt de band meer melancholische albums op die minder in de smaak vallen. In 1986 is de lol eraf en valt het doek voor de band. Maar de fans denken daar anders over. Zij zorgen ervoor dat Madness acht jaar later weer bij elkaar komt en de band blijft tot op de dag van vandaag doordansen. Deze zomer staan ze bijvoorbeeld in de AFAS Live.

De muzikale documentaire Madness – One Step Beyond vertelt het verhaal van de jongensdroom die uitgroeide tot een iconische band die de jaren 80 op zijn kop zette.

Regisseur: Christophe Conte
Producent: Jean-Paul Boucheny

Maandag 9 februari om 22.45 uur op NPO 2
Muziek die energie losmaakt, lichamen in beweging brengt en grenzen doorbreekt, dat is de kern van de opzwepende documentaire We Want the Funk. Want funk is geen stijl, maar een gevoel: een beat die je overneemt en niet meer loslaat. Ontstaan in de late jaren zestig werd deze muziekstroming de soundtrack van een tijdperk waarin zwarte Amerikanen hun identiteit met nieuwe kracht en trots lieten horen. Funk is therapie, protest en pure levenslust in één.

Met zeldzaam archiefmateriaal, unieke livebeelden en scherpe duiding van muzikanten en historici laat de film zien hoe funk zich ontwikkelde tot een culturele revolutie. James Brown staat aan de basis: zwetend op het podium, alles gebouwd op herhaling en The One. Zijn muziek leerde een generatie dat zwart zijn geen beperking is, maar kracht. Funk ging niet over aanpassen, maar over ruimte innemen: ‘Say it loud – I’m black and I’m proud!’

De documentaire laat zien hoe artiesten als Sly & The Family Stone en Prince funk verder openbraken en opnieuw uitvonden. Multiraciaal en compromisloos. Van gospel in de kerk tot afro-futuristische visioenen over ruimte en vrijheid, van Amerika tot Afrika waar Fela Kuti funk transformeerde tot een dansbare en politieke vorm. Funk bleef altijd herkenbaar, maar groeide mee met de wereld en haar strijd. Het is een muziekstroming die blijft evolueren, omdat ze diep in de ziel zit. Of, zoals George Clinton het zegt: “Funk is hoe zwarte mensen hun emoties de vrije loop laten. Om te vergeten en om te helen.”

Eén ding staat vast bij het zien van deze film: we are gonna have a funky good time.

Regie:  Stanley Nelson, Nicole London
Producent: Firelight Films

Rowwen Hèze - Blieve Loepe
Sinds veertig jaar is de band Rowwen Hèze dé klank van het platteland. De muziek wordt van generatie op generatie doorgegeven. Terwijl Rowwen Hèze zich opmaakt voor hun allergrootste thuisoptreden ooit, ter ere van hun veertig jarige jubileum, worden de onderlinge dynamieken tussen de bandleden blootgelegd. Wat begon als een vriendschap is inmiddels een huwelijk met de nodige momenten van spanning. Door te werken aan nieuwe muziek proberen de bandleden elkaar telkens weer te vinden.
Bekijk op NPO Start

Aimée & Samir
Tekenares Aimée de Jongh (1988) behoort tot de grootste talenten van de internationale stripwereld. Haar graphic novels, zoals de De terugkeer van de wespendief (2014) en Lord of the Flies (2024), worden wereldwijd vertaald en hebben tal van belangrijke prijzen gewonnen. In haar boeken boort Aimée maatschappelijke dilemma’s aan: migratie, armoede of sociale geschiedenis. Nu werkt ze aan een nieuw boek, over het leven van de fictieve Syrische jongen Samir in een vluchtelingenkamp in Griekenland.
Bekijk op NPO Start 

Een vrouw als Monique
Een oudere actrice (Monique van de Ven) arriveert in haar vakantiehuis in Bretagne, om zich daar voor te bereiden op een nieuwe film. Ze heeft allerlei plakboeken bij zich en vele filmherinneringen. Met een eigen oeuvre van meer dan vijftig films lopen heden en verleden soms door elkaar. Beelden van de vrouw in haar strandhuis spiegelen beelden uit haar films, en beelden uit films vervloeien met gebeurtenissen uit haar eigen leven.
Bekijk op NPO Start

Nora speelt Nora
Als een rijzende ster, met de snelheid van een komeet, schiet sopraan Nora Fischer (1987) de klassieke-muziekwereld in. Ze krijgt wereldwijd een podium en overweldigende recensies. Maar aan de top blijkt haar fundament wankel. Haar stem begint te rammelen – letterlijk. De hoge noten worden onhaalbaar. Het lijkt alsof een verkramping haar strottenhoofd in een houdgreep heeft. Wat is er met Nora aan de hand? En hoe (her)vindt ze haar eigen stem? 
Bekijk op NPO Start

Babs Gons - precies goed
Schrijver, dichter en spoken word performer Babs Gons, sinds 2023 Dichter der Nederlanden, gaat gewapend met haar gedichten de barricades op. Ze weet met haar taal mild te stemmen en roept op tot verbinding in een politiek klimaat waarin polarisatie steeds vaker de boventoon voert. Babs Gons gaat hoopvol van start en stort zich, midden in een pittige herstelperiode van borstkanker, volop op haar missie. Met aandacht en liefde trekt zij het land in om in gesprek te gaan met mensen. Want poëzie kan juist in onzekere tijden hoop en troost bieden.
Bekijk op NPO Start

Neil Young - Stem van verzet 
‘Muzikanten zouden zich niet met politiek moeten bemoeien? Wat een onzin!’ Rockicoon Neil Young (1945) mag dan in november zijn 80ste verjaardag vieren, zijn idealisme blijft een belangrijke drijfveer. De ‘Godfather of Grunge’, bekend van zowel gevoelige nummers als Heart of Gold als energieke meezingers zoals Keep on Rockin in the Free World, wil niets weten van een scheiding tussen politiek en popmuziek. ‘Ik ben een muzikant, geen entertainer’, aldus de geëngageerde ster. In de documentaire Neil Young – Stem van verzet vertelt hij zijn verhaal, aan de hand van muzikale hoogtepunten en activistische dadendrang.
Bekijk op NPO Start

De wolkenfietsers - erfenis van een droom
Aan de rand van Den Helder ligt De Nollen: een binnenduingebied waar natuur, sculpturen en schilderkunst in elkaar overvloeien tot een totaalervaring. Het is het levenswerk van kunstenaar Rudi van de Wint. Totaal onverwacht overlijdt hij in 2006. Zijn zoons Ruud en Gijs zetten zijn droom voort, uit liefde voor hun vader en voor De Nollen. Maar plannen voor een Rudi van de Wint-museum in het gebied leiden tot barsten in hun idyllische bestaan.
Bekijk op NPO Start

Janis Ian – Breaking Silence
Als tiener zong ze over thema’s waar anderen over zwegen: de Amerikaanse singer-songwriter Janis Ian. In de documentaire Janis Ian – Breaking Silence (2024) vertelt de zangeres met humor en openheid haar levensverhaal. Een muzikale reis van een sterke vrouw die recht door zee is, altijd zichzelf blijft en tot op de dag van vandaag haar stem verheft tegen onrecht. ‘Muziek gaat om dienstbaar zijn aan iets groters dan jezelf, om het vertellen van verhalen. En dit zijn die van mij.’   
Bekijk op NPO Start

Dans als dialoog 
Hij werkt met supersterren als Lady Gaga en Madonna, met kunstenaar Marina Abramović, en wordt door Beyoncé een bron van inspiratie genoemd. De Vlaams-Marokkaanse choreograaf en regisseur Sidi Larbi Cherkaoui (1976) staat aan de top van de internationale danswereld en beweegt zich tussen verschillende genres, van moderne dans tot musical. De documentaire Dans als dialoog schetst een beeld van een veelzijdig artiest voor wie dans een middel is om te helen en te verbinden in polariserende tijden.
Bekijk op NPO Start 

De Magie van My Way
'And now, the end is near…’ My Way is een tijdloze klassieker in de pop- geschiedenis. Al decennia lang is het nummer de soundtrack van begrafenissen, bruiloften, huldigingen en karaokefeesten. Iedereen heeft zijn eigen interpretatie van het door Frank Sinatra bekend geworden lied. Maar wat is het geheim van het nummer dat al 58 jaar zo populair is? De documentaire De magie van My Way duikt in de wonderlijke geschiedenis van het iconische lied en laat zien hoe iedereen er zijn eigen verhaal bij heeft. Met humor vertelt de film het verhaal vanuit het perspectief van het nummer zelf, dat vertolkt wordt door Jane Fonda. Hiermee krijgt My Way voor het eerst zelf een stem.
Bekijk op NPO Start

Mijn leven als Roger Moore
Een opgetrokken wenkbrauw, een smetteloos pak, een onweerstaanbare lach en een leven dat leest als een Hollywoodfilm – dat is het beeld dat acteur Roger Moore bij velen oproept en dat zorgvuldig door hemzelf is gecreëerd. In de geanimeerde documentaire Mijn leven als Roger Moore vertellen vrienden, familie en collega-acteurs openhartig over het fascinerende leven van de charmantste 007 aller tijden. Van verlegen schooljongen in Londen tot gevierd tv-ster in The Saint en The Persuaders. Van meer dan zestig filmrollen, vier huwelijken en zeven James Bond-films tot zijn uiteindelijke status als geridderde wereldster: Sir Roger Moore.
Bekijk op NPO Plus

Dit hoort bij ons
Wat gebeurt er met Nederlands erfgoed als een regionaal museum noodgedwongen moet sluiten? De documentaire ‘Dit hoort bij ons’ neemt ons mee in een uniek proces: de eerste participatieve ‘ontzameling’ ooit. Inwoners van Zoetermeer, die jarenlang hebben bijgedragen aan de opbouw van de streekhistorische collectie van hun Museum De Voorde, mogen nu gezamenlijk bepalen wat er met deze collectie moet gebeuren. Bij het bepalen van de waarde komen de verhalen achter de objecten tot leven. Waar komen de stukken het meest tot hun recht: lokaal of in landelijke musea?  Kun je een historisch object dat je ooit hebt ingebracht weer terugeisen? Hoeveel waarde hechten de inwoners aan het culturele erfgoed van hun stad? Wat blijft en wat mag weg?
Bekijk op NPO Plus 

Half Moon
Voor de virtuoze Syrische componist en klarinettist Kinan Azmeh (1976) is het musiceren meer dan kunst; het is een daad van vrijheid en een manier om zijn Syrische identiteit levend te houden.
Half Moon, de nieuwste documentaire van regisseur Frank Scheffer, verbeeldt Kinans muzikale zoektocht naar een thuis en de verbindende kracht van muziek. Want wat betekent kunst nog in tijden van oorlog? In hoeverre kan muziek een antwoord bieden op geweld?
Bekijk op NPO Start

Mads Mikkelsen – van balletdanser tot Bondschurk
Met zijn ijzige blik en bloedende oog weet hij zelfs James Bond nerveus te maken. De acteerprestatie van acteur Mads Mikkelsen (1965) in Casino Royale is onvergetelijk. Wie is deze zwijgzame Deense acteur die zowel in Amerikaanse blockbusters (Hannibal, Doctor Strange), als in veelgeprezen Europese arthouse films (Jagten, Druk) schittert?
Bekijk op NPO Plus

Yoràn Vroom – Master of Drums
Hij is uitgeroepen tot de beste World/Fusion Drummer van 2022, speelt met zijn band op North Sea Jazz, jamt met saxofonist Benjamin Herman, doceert aan het conservatorium en componeert in de avonduren, als hij zijn kinderen naar bed heeft gebracht: Amsterdammer Yoràn Vroom (1991) is een toegewijde topdrummer. Voor zijn composities, gebaseerd op een mix van o.a. moderne jazz en West-Afrikaanse ritmes, zoekt Vroom voortdurend naar wereldwijde inspiratie om zijn eigen verhaal te vertellen. Deze muzikale zoektocht brengt hem opnieuw naar Senegal, waar hij 25 jaar eerder, als jochie van negen, percussieles kreeg van de Guineese meesterdrummer Famoudou Konaté. Regisseur John Appel (André Hazes - Zij gelooft in mij, The Player) maakte een feelgood muziekdocumentaire over een drummer en componist die in zijn muziek totale vrijheid vindt.
Bekijk op NPO Start 

Liza Minnelli – A Truly Terrific Absolutely True Story
‘Ik werd geboren, en ze maakten een foto!’ roept de altijd fabuleuze actrice, musicalster en zangeres Liza Minnelli (1946). Ze heeft het over haar jeugd middenin de flitsende en roddelrijke schijnwerpers. Minnelli is dan ook echte Hollywood-royalty: dochter van filmicoon Judy Garland en Oscar-winnend regisseur Vincente Minnelli. Documentairemaker Bruce David Klein portretteert de charismatische 78-jarige ster die vol humor vertelt over de hoogte- en dieptepunten in haar leven. Ondanks haar broze gezondheid toont Minnelli zich scherp en lardeert ze haar interviews met aanstekelijke anekdotes, waarbij ze het niet kan laten om Klein aanwijzingen te geven hoe hij zijn camera moet plaatsen.
Bekijk op NPO Plus

Anselm
Hij is een van 's werelds meest toonaangevende kunstenaars en de reden dat het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum Amsterdam deze maand, voor het eerst in hun geschiedenis, de krachten bundelen voor een tentoonstelling: de Duitse schilder en beeldhouwer Anselm Kiefer. De alom geprezen regisseur Wim Wenders (Paris, Texas, Der Himmel über Berlin, Pina) brengt in zijn impressionistische documentaire Anselm een filmische ode aan zijn landgenoot. De film geeft een unieke kijk binnen de poorten van Kiefers enorme ateliers en museumlandgoed, waar de meester met gasbranders en kokend lood zijn monumentale schilderijen en sculpturen maakt.
Bekijk op NPO Plus 

Joan Baez, I Am a Noise
Ze is bekend vanwege haar gloedvolle stem en dromerige liedjes, maar daarachter huist een duistere ziel: singer-songwriter en activist Joan Baez wordt haar leven lang geplaagd door depressies, paniekaanvallen en stemmingswisselingen. Met nummers als Diamonds and Rust en haar vertolkingen van folk-klassiekers groeit ze in de jaren 60 uit tot de stem van een generatie. Vele decennia later, op haar 78ste, loopt de gracieuze Baez nog altijd het liefst op blote voeten wanneer ze zich opmaakt voor haar grootse afscheidstour. Haar stem in conditie houden wordt steeds moeilijker, toch is ze op een podium een nog altijd even betoverende aanwezigheid. Nog één keer schraapt ze de keel om haar verhaal te doen, in een film die voor het eerst een nieuwe kant van de zangeres laat zien. De documentaire Joan Baez: I Am a Noise bevestigt voor altijd de vooraanstaande plaats in de muziekgeschiedenis van een folk-icoon.
Bekijk op NPO Plus 

Minted - de prijs van cryptokunst
Het zorgt in 2021 voor wereldnieuws: een digitaal kunstwerk dat iedereen gratis kan downloaden en dat voor 69 miljoen dollar verkocht wordt bij veilinghuis Christie’s.
Het investeren in zogenaamde Non-Fungible Tokens of NFT’s wordt vervolgens een hype. Waar vroeger online afbeeldingen van iedereen waren, is het ineens mogelijk om via zo’n NFT de exclusieve eigenaar te worden van een digitaal kunstwerk. Plotsklaps worden er miljoenen verdiend met het verhandelen van deze werken. Maar wat een revolutie lijkt voor kunstenaars, is tegelijkertijd ook een financiële bubbel. De documentaire Minted: de prijs van cryptokunst werpt een verhelderende blik op de fascinerende wereld van cryptokunst.
Bekijk op NPO Start 

The Music of Paul Simon – In Restless Dreams (tweeluik)
Hij is het brein achter iconische popklassiekers als Mrs. Robinson, Bridge Over Troubled Water, The Sound of Silence en Graceland: zanger en gitarist Paul Simon. Documentaire-veteraan en Oscarwinnaar Alex Gibney maakte de definitieve muzikale biografie van één van de grootste songwriters en performers in de geschiedenis van de rock ’n roll. Het tweeluik The Music of Paul Simon – In Restless Dreams vormt een muzikaal monument voor een popicoon. Simon zelf blijft er nuchter over: ‘Ik wilde gewoon de muziek volgen, en dan weet je nooit wat je onderweg tegenkomt.’
Bekijk op NPO Plus